Text Size

Αρχές και φιλοσοφία μαθήματος

Το μάθημα αποσκοπεί στη μελέτη και διερεύνηση της παραγωγής της γνώσης και των νέων ιδεών και προτάσεων στον χώρο της εκπαίδευσης, καθώς και του τρόπου εξαγωγής συμπερασμάτων μέσα από τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων με συστηματικό τρόπο, σύμφωνα με τις αρχές και μεθόδους της επιστημονικής έρευνας. Πιο συγκεκριμένα οι μέθοδοι και οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για να μελετηθούν τα εκπαιδευτικά ζητήματα, να τεθούν, να διερευνηθούν και απαντηθούν τα σχετικά ερευνητικά ερωτήματα εμπίπτουν στο πεδίο της Μεθοδολογίας Εκπαιδευτικής Έρευνας.

Κυρίαρχος σκοπός του επιστημονικού αυτού πεδίου η βελτίωση των διδακτικών και άλλων εκπαιδευτικών διαδικασιών και φαινομένων μέσα από τη συστηματική θεωρητική έρευνα, αλλά και την πρακτική εφαρμογή των θεωρητικών συμπερασμάτων. Η ενασχόληση με το πεδίο αυτό στηρίζει τον μελλοντικό εκπαιδευτικό στην επαγγελματική του ανάπτυξη τόσο μέσα από την εφαρμογή κατάλληλων ερευνητικών στρατηγικών και πρακτικών στο διδακτικό του έργο, όσο και σε πιθανές μελλοντικές πιο ερευνητικά προσανατολισμένες ενασχολήσεις του.

4. Μαθησιακοί στόχοι

Οι φοιτητές/μελλοντικοί εκπαιδευτικοί ολοκληρώνοντας το μάθημα αναμένεται να είναι σε θέση:

  • ·Να προσδιορίζουν/οριοθετούν την έννοια της επιστημονικής έρευνας και να περιγράφουν  τα βασικά χαρακτηριστικά της όταν εφαρμόζεται σε διάφορα εκπαιδευτικά ζητήματα
  • ·Να αναγνωρίζουν τα βασικά είδη εκπαιδευτικής έρευνας και τα στοιχεία μιας δημοσιευμένης μελέτης
  • ·Να προσδιορίζουν εκπαιδευτικά θέματα/προβλήματα που χρειάζεται να μελετηθούν/επιλυθούν σε πραγματικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα και στη βάση ευρημάτων της ερευνητικής βιβλιογραφίας.
  • ·Να σχεδιάζουν και αναπτύσσουν κατάλληλα ερευνητικά εργαλεία για τη συλλογή δεδομένων
  • ·Να αναζητούν και υιοθετούν κατάλληλες μεθόδους συλλογής, ανάλυσης και παρουσίασης  δεδομένων, τρόπους καταγραφής αναφορών κλπ
  • ·Να σχεδιάζουν και υλοποιούν ένα σχέδιο έρευνας εκπαιδευτικού θέματος/προβλήματος του ενδιαφέροντός τους ακολουθώντας τα βασικά βήματα της ερευνητικής διαδικασίας.

Περίγραμμα μαθήματος

  • ·Εισαγωγή στη μεθοδολογία της εκπαιδευτικής έρευνας. Η αναζήτηση της γνώσης: Οντολογικές και επιστημολογικές παραδοχές (knowledge theory). Ερευνητικά Παραδείγματα (Θετικιστικό, ερμηνευτικό, κα). Η φύση της Εκπαιδευτικής Έρευνας. Η αξία της Εμπειρικής Έρευνας.
  • ·Είδη εκπαιδευτικής έρευνας: τα χαρακτηριστικά και ο ρόλος τους:

üΝατουραλιστικές και εθνογραφικές ερευνητικές προσεγγίσεις

üΕθνομεθοδολογία

üΑξιολογική έρευνα και έρευνα αναλυτικών προγραμμάτων

üΦεμινιστικές οπτικές της έρευνας

üΒιογραφίες – Αφηγηματικές ιστορίες - Ανάλυση λόγου (Discourse analysis)

üΑξιολογική Έρευνα - Διαμόρφωση εκπαιδευτικής πολιτικής

üΚριτική Έρευνα Δράσης

  • ·Προσδιορισμός εκπαιδευτικού ζητήματος για μελέτη. Η σημασία της βιβλιογραφικής ανασκόπησης. Το νόημα της  πρωτοτυπίας στην ερευνητική αναζήτηση.
  • ·Ποσοτικές και ποιοτικές μέθοδοι μελέτης. Μικτές μέθοδοι. Θεμελιωμένη έρευνα (grounded research). Διαδικασία συλλογής δεδομένων. Σημασίες της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας. Τριγωνοποίηση
  • ·Ερευνητικά εργαλεία - ερευνητικές τεχνικές. Σχεδιασμός και διαμόρφωση ερευνητικών εργαλείων

üΕρωτηματολόγιο

üΣχέδιο συνέντευξης

üΦύλλο παρατήρησης

üΕρευνητικό έργο

üΔιδακτικά πειράματα.

  • ·Τεχνικές ανάλυσης, επεξεργασία και παρουσίαση δεδομένων.

üΑνάλυση περιεχομένου (Παραγωγική - Επαγωγική, προσδιορισμός συστήματος κατηγοριών/κριτηρίων ανάλυσης, ανάλυση κρίσιμων συμβάντων).

üΣτατιστική επεξεργασία (Περιγραφική-Επαγωγική Στατιστική, προσδιορισμός μεταβλητών).

  • ·Αξιοποίηση προγραμμάτων για την επεξεργασία δεδομένων. Παραδείγματα: Στατιστική ανάλυση δεδομένων με το SPSS, Ποιοτική ανάλυση δεδομένων με υπάρχοντα λογισμικά, π.χ. NVIVO. Αναπαραστάσεις για την παρουσίαση ευρημάτων.
  • ·Δεοντολογία και ηθικά ζητήματα στην εκπαιδευτική έρευνα
  • ·Η διαδικασία ανάπτυξης και υλοποίησης ενός σχεδίου εκπαιδευτικής έρευνας. Θεωρητικές και πρακτικές διαστάσεις.

Μέθοδοι διδασκαλίας και μάθησης

Παρουσιάσεις σχετικών θεμάτων από τον διδάσκοντα σε θεωρητικό και παραδειγματικό επίπεδο, Αξιοποίηση ηλεκτρονικής τάξης με σχετικούς συνδέσμους, αρχεία άρθρων, και παραδείγματα.

Κριτική μελέτη και ανάλυση ερευνητικών άρθρων, Εργασίες/παρουσιάσεις βιβλιογραφικής ανασκόπησης αναφορικά με την ερευνητική μεθοδολογία σε διάφορες ερευνητικές περιοχές.

Ομαδική εργασία μελέτης θεμάτων και ανάπτυξη ερευνητικών σχεδίων και εργαλείων, Παρουσίαση σχεδίων έρευνας από φοιτητές

Εργαστηριακές ασκήσεις στη χρήση προγράμματα ανάλυσης δεδομένων π.χ. SPSS, NVIVO

Αξιολόγηση

Εξέταση γραπτή στο τέλος του εξαμήνου

Εξέταση προφορική στο τέλος του εξαμήνου

Πρόοδος (ενδιάμεση εξέταση):

 

Κατ’ οίκον εργασία:

Προφορική παρουσίαση εργασίας:

Εργαστήριο ή πρακτικές ασκήσεις:

Άλλα * :

 

Διδακτικά Βοηθήματα

Α. Κύρια βοηθήματα :

Cohen, L., Manion, L. & Morisson, K.  (2008). Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής έρευνας. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Β. Συμπληρωματικά βοηθήματα:

Altrichter, H., Posch, P., Somekh, B. (2001). Οι εκπαιδευτικοί ερευνούν το έργο τους. Μια εισαγωγή στις μεθόδους της έρευνας δράσης.  Δεληγιάννη, Μ. (μτφ.). Αθήνα: εκδ. Μεταίχμιο.

Mason, J. (2003). Η διεξαγωγή της ποιοτικής έρευνας. Κυριαζή, Ν. (επιστημονική επιμέλεια). Δημητριάδου, Ε. (μτφ.). Αθήνα: εκδ. Ελληνικά Γράμματα.

Παπαναστασίου, Κ., Παπαναστασίου,Ε. Κ. (2005). Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Έρευνας.

Javeau, C. (1996). Η Έρευνα με Ερωτηματολόγιο: Το εγχειρίδιο του καλού ερευνητή. (Κ. Τζαννόνε - Τζωρτζή, Eπιμ. έκδ. και μετάφρασης). Αθήνα: Τυπωθήτω – Γιώργος Δαρδάνος.

Research in the Disciplines of Education Studies-Critical Reading Task 1: Historical Educational Research. Extract taken from Paul Smeyers & Marc Depaepe (2008): “A method has been found? On educational research and its methodological preoccupations”, Paedagogica Historica: International Journal of the History of Education, 44:6, pp. 628-630.

Cobin, J. & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded research (3rd edition). Thousand Oaks, CA: Sage.

Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed method approaches.Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2011). The SAGE Handbook of qualitative research ( 4th ed.). Los Angeles: Sage Publications.

Erlandson, D., Harris, E., Skipper, B. & Allen, S. (1993). Doing Naturalistic Inquiry: A Guide to Methods, Newbury Park: Sage Publications.

Holliday, A. R. (2007). Doing and Writing Qualitative Research, 2nd Edition. London: Sage Publications

Kelly, A., & Lesh, R. (Eds.) (2000). The Handbook of Research Design in Mathematics and Science Education. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates